Ds. Bart Trouwborst: Tora voor christenen?

De redenatie van veel christenen dat de Tien Geboden niet alleen voor Joden gelden, maar ook voor niet-Joden klopt niet volgens de Tora. De Tora meldt uitdrukkelijk dat de Tien Geboden alleen voor Joden bestemd zijn. Bovendien is de Joodse ziel anders dan de ziel van niet-Joden, zo meldt de Tora (Kabbala). Joden hebben naast een dierlijke ziel ook een g’ddelijke ziel waarmee ze in direct contact staan met G’d. Dankzij de g’ddelijke ziel kunnen en moeten Joden de Tora naleven. In de praktijk is het ook zo dat alleen Joden kosher eten, gebedsriemen aanleggen, de Shabbat naleven, etc. Dit zijn zaken die niet-Joden niet doen en ook niet mogen doen volgens de Tora.

Er zijn echter christenen die menen dat de Tora wetten toch betekenis voor hen hebben. Zo schrijft ds. Bart Trouwborst een hele serie over de Tora en welke betekenis dit heeft voor christenen. Ds. Trouwborst: ”De vijf boeken van Mozes (de Tora) vormen de kern van de Bijbel. Mensen die enthousiast Bijbel willen lezen, komen nog wel door Genesis heen, met al z’n mooie verhalen. Exodus, over Mozes en de Farao lukt ook nog wel. Maar dan haakt men vaak af. Numeri en Leviticus bevatten immers veel geboden en teksten die voor de lezer van nu niet zo belangrijk lijken. Toch bevatten ook deze veel waardevolle boodschappen. De serie dagboeken wil helpen om ook de (verborgen) boodschappen in deze bijbelboeken op te sporen. Zo ga je gelijk heel de Bijbel veel beter begrijpen, want de Tora zit ook helemaal ingeweven in de Profeten en in het Nieuwe Testament.”

Vooral zijn opmerking dat de Tora zit ingeweven in het Nieuwe Testament klopt niet volgens de Tora. Niet voor niets wijzen Joden het NT af juist op basis van de Tora. G’d heeft duidelijk aangeven in de Tora dat de wet niet zal veranderen. Dat houdt o.a. in dat de Tora eeuwig en alleen voor het Joodse volk bestemd is. Voor niet-Joden blijven eeuwig de Noachidische geboden van kracht volgens de Tora.

Het is dus volgens de Tora van groot belang dat niet-Joden de Noachidische geboden naleven anders kunnen zij G’d niet dienen. Zonder wetten gaat dat niet. Het heeft volgens de Tora geen enkele betekenis om als niet-Jood de Shabbat na te leven of kosher te eten. De Tora verbiedt dat aan de wetten een andere betekenis wordt gegeven.

 

 

Orthodoxe Joden doen niet aan gezinsplanning: veel kinderen

In vroegere tijden was het hebben van veel kinderen een grote bron van trots en plezier voor Joden. Vaders en moeders konden met veel plezier hun kinderen onderwijzen in de Tora en het naleven van de mitswot. Tegenwoordig wordt het hebben van veel kinderen onder niet-orthodoxe Joden niet meer als vanzelfsprekend beschouwd en is sprake van gezinsplanning. In sommige gevallen is zelfs anticonceptie bij orthodoxe Joden in overleg met de rabbijn toegestaan. Toch komt in de regel gezinsplanning bij orthodoxe Joden niet voor.

Waarom hebben orthodoxe Joden veel kinderen?

Waarom zou je veel kinderen moeten nemen? Rabbijn Aron Moss, een ultraorthodoxe rabbijn van de Chabad beweging, geeft hiervoor een aantal redenen. Als eerste noemt hij de liefde voor een kind als ongeëvenaard in de schepping. Die liefde is sterker dan de liefde tussen man en vrouw. Ten tweede wachten zielen in een hemels doorgangsgebied totdat ze hier op aarde worden gezet door hun ouders. Ten derde kan je je ouders bedanken door hen kleinkinderen te schenken. Ten vierde hebben Joodse voorouders ook het leven gegund. Het is niet eerlijk om de schakel te verbreken door geen kinderen te nemen. Tot slot heeft G’d ons de mogelijkheid gegeven om te scheppen, zodat we een beetje op Hem lijken.

Volgens de Tora moeten Joodse gezinnen theoretische gezien minstens één meisje en één jongetje hebben. Een gezin bestaande uit vier personen, met een dochter en een zoon, voldoet dus aan de voorwaarde van de Tora. Daarmee is continuïteit gewaarborgd. Toch hebben orthodox-joodse gezinnen vaak veel meer kinderen. Waarom is dat voor hen belangrijk? Volgens de Joodse filosoof Maimonides wordt door het toevoegen van een ziel een hele nieuwe wereld gebouwd. Elk potentieel kind is eindeloos waardevol en oneindig noodzakelijk. G’d schiep de fysieke wereld als Zijn ultieme plaats van verbondenheid en openbaring. Hij wil bij de mensen zijn. Elk individu speelt een integrale rol bij het voltooien van het grootse doel van de schepping. Niemand kan een ander vervangen. Het hele doel van de wereld hangt af van het bestaan van elk individu. Elk extra kind wordt niet gewaardeerd alleen vanwege zijn doel en noodzaak, maar vanwege zijn oneindige, intrinsieke waarde.

Geschapen naar G’ds beeld

Volgens de Tora is ieder mens geschapen naar G’ds beeld. Dat houdt in dat elke persoon een element van G’ddelijkheid heeft. Daarom is het menselijk leven heilig. Het Joodse volk wordt G’ds ‘gekoesterde natie’ genoemd. Dit volk moet de eer en glorie van G’d bevorderen. Het Joodse volk is de privéschat van G’d. Het is het doel zelf. Vanuit een Joods perspectief is de geboorte van een kind de aankomst in het alles en het einde van alles – absoluut alles. Natuurlijk moet rekening gehouden worden met de gezondheid en het welzijn van de kinderen die al bestaan. Daarom wordt nauw overleg gevoerd met een betrokken rabbijn die aangeeft of er wel of niet nieuwe kinderen bij kunnen komen.

Redenen waarom orthodoxe Joden niet aan gezinsplanning doen en niet-orthodoxe Joden wel

G’d schenkt rijkdom

G’d wordt door orthodoxe Joden gezien als derde partner bij de conceptie. Hij is de enige die een baby kan garanderen. G’d weet ook welke mogelijkheden de ouders hebben bij alle zorgen en reserveringen ze hebben bij het krijgen van kinderen. Hij is genadig en barmhartig en zal kinderen alleen belonen als er een mogelijkheid is om een leven met zin en doel te leiden. Bij financiële overwegingen om extra kinderen te nemen moeten ouders zich realiseren dat G’d rijkdom schenkt. “Hij die leven geeft, geeft voedsel.” G’d zal een gezin niet overbelasten.

Kinderen worden door niet-orthodoxe Joden gezien als een obstakel om een comfortabel leven te leiden

Naast financiën spelen ook andere zaken een rol bij niet-orthodoxe Joden die wel aan gezinsplanning doen. Het opvoeden van kinderen kost tijd, energie en bewegingsvrijheid. Als man en vrouw kiezen voor een comfortabel leven dan zal het krijgen van kinderen gezien worden als een obstakel. Maar voor wie betekenis en diepte aan het leven wil geven zijn kinderen een bron van vreugde. Wie kijkt naar de korte termijn zal het opvoeden van kinderen als een last beschouwen, maar wie kijkt naar de lange termijn kan juist profijt trekken van kinderen die later voor hen zorgen.

Volgens niet-orthodoxe Joden kan je geen altruïstisch leven leiden als je veel kinderen hebt

Een ander argument dat gebruikt wordt om aan gezinsplanning te doen onder niet-orthodoxe Joden is de wens om een altruïstisch leven te leiden door veel te doen aan naastenliefde. Maar de Tora zegt niet dat het doen van naastenliefde belangrijker is dan het opvoeden van kinderen. Bovendien kunnen de kinderen die de liefdevolle zorg van hun ouders hebben gehad ook weer aan naastenliefde doen.

Gezinsplanning leidt tot scheve bevolkingsgroei

Er geldt ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Door gezinsplanning zijn kleinere gezinnen gekomen wat geleid heeft tot een scheve bevolkingsgroei. In Europa zie je dat weinig kinderen leidt tot een tekort aan jonge mensen om voor de ouderen te zorgen. Bij orthodoxe Joden zie je dat probleem niet. Daar zorgen kinderen voor hun ouders.

 

 

Geograaf Piet Sibbles noemt Israëlische geografen bevooroordeeld

Een student die een scriptie schreef over Israël en begeleid werd door geograaf Piet Sibbles, kreeg van hem te horen dat Israëlische geografen bevooroordeeld zijn. Toen de student hem van repliek diende door te zeggen dat Sibbles misschien zelf bevooroordeeld is, reageerde de begeleider furieus. Hij wilde de student niet meer begeleiden en zorgde er met behulp van andere collega’s voor dat de student niet meer kon afstuderen.

Reformatorisch Dagblad bezig met een zeer bedenkelijke zevendelige serie over evangelisatie onder orthodoxe Joden in Brooklyn

Het Reformatorisch Dagblad laat zijn ware antisemitische aard zien t.a.v. Joden door een zevendelige serie te publiceren over zending onder orthodoxe Joden in Brooklyn. In deze serie komen weer de bekende christelijke verwijten ten aanzien van Joden naar voren. Al tweeduizend jaar zijn christenen obsessief bezig om Joden te bekeren en als dat niet lukt dan raken ze uiterst gefrustreerd. De verwijten vliegen je om de oren. Joden zouden helemaal vast zitten in een systeem van tradities en feesten; Joden zouden geen aandacht geven aan de profetische boeken in de Bijbel; Joden zouden alleen maar waarde hechten aan de Talmoed en niet de schriftelijke Tora. Kortom, een scala van leugens wordt over het Joodse volk uitgestort. Terwijl Joden alleen maar doen wat G’d ze heeft opgedragen, namelijk om Hem te dienen, proberen christenen dat te verstieren. Terwijl G’d in de Tora kenbaar heeft gemaakt dat het Joodse volk eeuwig blijft bestaan om Hem te dienen, proberen christenen nog steeds om het Joodse volk uit te roeien door hen te verleiden om christenen te worden zodat niets meer van het Joodse volk overblijft. Deze christenen hebben totaal geen boodschap aan G’d. Ze kunnen niet verkroppen dat Joden G’d dienen. Ze willen ook niets weten van het Jodendom. Alleen hun christelijke visie van de wereld klopt. Maar gelukkig zullen christenen hun strijd tegen G’d niet winnen. https://www.rd.nl/kerk-religie/orthodoxe-joden-zitten-vast-in-net-van-tradities-en-feesten-1.1568689

Joodse wijsheden: vermijd boosheid!

We hebben er allemaal wel eens last van. Wanneer iets of iemand ons tegenzit worden we boos. Dit lijkt een logische emotie. Toch is dat het niet volgens het Jodendom. Boos worden suggereert dat G’d niet bestaat. Het is alsof we afgoden dienen als we boos worden. Volgens de Tora bestaat alleen G’d. Al het geschapene is van Hem afhankelijk. Dus alles wat gebeurt wordt bepaald door G’d, zowel het goede als het kwade.

 

Wat is boosheid voor een emotie?

Boosheid gaat gepaard met emotionele spanning waarbij de bloeddruk wordt verhoogt en het hart sneller gaat kloppen. Niet iedereen ziet boosheid als een slechte emotie. Zij zien het als het luchten van het hart. Maar het hangt er wel vanaf hoe u met de boosheid omgaat en hoe u anderen daarmee behandelt. Sommigen worden nijdig, geïrriteerd, verstoord, kwaad, razend of woedend. Anderen reageren assertiever door rustig te blijven, de ander niet te kwetsen maar toch voor hen zelf op te komen. Weer anderen staan juist heel machteloos. Ze slikken hun boze gevoelens in. Er zijn ook mensen die zo woest worden dat ze zich agressief tegenover de ander opstellen.

Twee typen boosheid: introvert en extrovert

Er is sprake van introverte boosheid als je niet in staat bent om de ander te vertellen waarom je boos bent omdat je te verlegen bent of de andere persoon intimiderend is. Je kropt de woede in dat geval op. De Tora verbiedt om in je hart boos te zijn op de ander. Je moet een andere persoon niet tegemoet treden als je boos op hem bent. De boosheid keert dan als een boomerang terug.

Er is sprake van extroverte boosheid als je die onmiddellijk uit. Wanneer iemand jou boos benadert is het beter om je terug te trekken of om de zaak te kalmeren. Als de zaak is afgekoeld kan je een echte conversatie aangaan in plaats van te schreeuwen.

Wat zijn de lichamelijke gevolgen van boosheid?

Er zijn verschillende lichamelijke gevolgen die veroorzaakt worden door (opgekropte) boosheid. Zo kan iemand depressief worden, een hartaanval krijgen, hoofdpijn krijgen, huidproblemen krijgen, etc. Uit onderzoek blijkt dat bij 85% van de ziektes de emotionele toestand een rol speelt. Dus de vraag is wat je erbij wint om steeds maar weer boos te worden. Nadeel van boos worden is ook dat de boosheid controle over je neemt en zorgt dat jezelf lijdt. Een ander nadeel is dat je mensen afschrikt als je constant boos bent. Mensen willen dan niet meer met je omgaan.

Wat is G’d?

Om te begrijpen waarom we niet boos mogen worden volgens de Tora (Joodse wet) moeten we eerst weten wat onder G’d verstaan wordt. Er staat geen definitie van G’d in de Tora. G’d is alleen bekend door de dingen die Hij doet. Alles wat in de Schepping plaatsvindt wordt veroorzaakt door G’d. Er bestaat niets naast G’d. Alles wat in de Schepping gebeurt wordt tot in de kleinste details geregisseerd door G’d. Hij is de enige Bron.

Maimonides: “Woede is verwant aan afgoderij.

De Joodse wijsgeer Maimonides zei dat woede verwant is aan afgoderij. Dit lijkt extreem, maar de uitgangspunten van beide lijken erg op elkaar.

Wat is de essentie van afgoderij?

De essentie van afgoderij is de overtuiging dat G’d niet de enige macht is die het leven beïnvloedt. Afgoderij sluit het bestaan van G’d niet uit; het is het verkeerde idee dat er andere goden of spirituele entiteiten zijn die krachten hebben, en daarom is het nuttig, of verplicht, om tot hen te bidden en hen te aanbidden om beloningen te ontvangen.

Woede neemt ditzelfde geloof aan

Woede werkt hetzelfde als afgoderij. Wanneer iemand ons iets aandoet is de meest logische reactie om boos te worden. Maar op dat moment wordt vergeten dat G’d degene is die alles regisseert. G’d zond een persoon als boodschapper om iets kwaad aan te doen. Wanneer je boos wordt op die persoon ontken je dat G’d hem zond en dat G’d alles controleert. In plaats daarvan denk je dat die persoon onafhankelijk opereerde los van G’d. Dat is dus een foute gedachte. Zelfs als de persoon kwaad handelt betekent dit niet dat G’d het slecht met ons voor heeft. G’d doet alleen dingen die ons ten goede komen, zelfs al kunnen we dat niet altijd meteen waarnemen.

Hoe gingen Bijbelse personen om met boosheid?

Jozef werd niet boos op zijn broers

In de Bijbel werden maar weinig mensen net zo schandelijk behandeld als Josef. Zijn broers, zijn eigen vlees en bloed, verkochten hem opzettelijk in slavernij. De reactie van Jozef is echter opmerkelijk: [I]”Maar wees nu niet bedroefd, en laat het je niet lastig vallen dat je me hier hebt verkocht, want het was om het leven te behouden dat G’d mij voor je stuurde … Jullie hebben me hier niet naartoe gestuurd, maar G’d, en Hij heeft me een vader van Farao, een heer over heel zijn huishouding, en een heerser over het gehele land van Egypte gemaakt” (Genesis 45: 5, 8).

Mozes werd drie keer boos

In de Joodse Bijbel c.q. de Tora lezen we dat Mozes drie keer in zijn leven boos werd. Hij vergat op die momenten de Wet. We leren hieruit dat het zelfs voor grote tzadikkiem (vromen) niet makkelijk is om met woede om te gaan.

Pinchas werd terecht boos

Toen de Israëlieten na de omgang met niet-Joodse vrouwen door een plaag werden getroffen, doodde Pinchas moedig een Israëlische stamleider, die zelf had gezondigd en maakte daarmee een einde maakte aan de pest. Dat is de enige keer dat de Bijbel rechtvaardige boosheid toestaat. Pinchas wordt zelfs beloond voor zijn daad.

G’d wordt boos – wat betekent dat?

In de Joodse Bijbel staat vermeld dat G’d boos wordt op het Joodse volk. Er staan vijf beschrijvingen in de Tora van G’ds boosheid.

Wat wordt met G’ds boosheid bedoeld? Kan G’d echt boos worden? Nee. Het betekent dat G’d een stap terug doet c.q. zich terugtrekt. Er wordt dus een afstand gecreëerd tussen G’d en jou. Wanneer je berouw toont keert G’d weer terug.

Ditzelfde geldt tussen personen onderling. Bij boosheid wordt een afstand gecreëerd. Wanneer de boosheid verdwijnt wordt de afstand weer kleiner en gaan personen weer redelijk met elkaar om.

G’d is het tegengif tegen woedeaanvallen

Door de loop van het leven ervaart elke persoon de pijn van onrechtvaardig behandeld te worden door anderen. Sentimenten van woede en wraak zijn contraproductief en vaak destructief, maar toch zijn het natuurlijke reacties op dergelijke gebeurtenissen. Terwijl veel mensen veel tijd, energie en geld besteden aan verschillende therapieën, is in veel gevallen een eenvoudig geloof in G’d en de Goddelijke Voorzienigheid het tegengif voor het probleem.

Therapeutische medicatie tegen woede

Op de momenten dat we mishandeld zijn en het nut of het doel van het lijden niet kunnen zien, bevelen Chassidische leringen een tweedelige therapeutische medicatie aan:

  1. Denk niet meteen aan het nut van lijden. Jozef heeft eerst ook jarenlang gevangen gezeten en kunnen denken aan wat zijn broers hem hebben aangedaan voordat Farao hem ontbood om zijn droom te ontcijferen. Het verhaal van Poerim is een ander voorbeeld van dit idee. Esther moest trouwen met een tirannieke koning. Pas vijf jaar later werd het plan van G’d door iedereen begrepen.
  2. Lijden en ontbering zorgen ervoor dat het karakter gevormd wordt. De Joden waren eerst tientallen jaren slaaf in Egypte. Pas daarna mochten ze de Tora ontvangen. Alleen door moeilijkheden krijgt een persoon gevoeligheid en empathie voor anderen; en de persoon die door een ander wordt gekwetst, en ervoor kiest om te vergeven in plaats van te wreken, wordt een vriendelijker en groter persoon. Inderdaad, het lijden zelf, en het vermogen om boven alles uit te stijgen, is op zichzelf een Goddelijk geschenk.
Bronnen en referenties

Joodse Bijbel verbiedt crossdressing c.q. travestie

Er zijn twee vormen van crossdressing. Er zijn de dwaze aangelegenheden waar mannen en vrouwen zich af en toe voor de lol aan overgeven, zoals het aantrekken van een pruik of ander kledingstuk waardoor ze eruit zien als een vrouw (of een man). Dan is er het serieuze spul, waarbij mannen zich geheel vrouwelijk kleden of vrouwen allemaal macho gaan en zich op een heel mannelijke manier kleden. Dit laatste type travestie, ongeacht de reden waarom het wordt gemotiveerd, is volgens het Jodendom niet toegestaan. G’d begrijpt dat sommige mensen een voorkeur hebben voor travestie en erkent deze realiteit door deze wet in de Tora te vermelden. Met andere woorden, G’d erkent dat er bepaalde aangeboren verlangens zijn, maar vertelt ook hoe erop gereageerd kan worden. Het is belangrijk op te merken dat volgens de Joodse wet het verbod op travestie alleen wordt geschonden als iemand iets op het oog heeft dat uitsluitend het domein van het andere geslacht is.

Wat is crossdressing?

Definitie van crossdressing

Er is sprake van crossdressing als iemand kleding draagt van het andere geslacht. Naast kleding worden vaak ook prothesen, lichaamstaal en stemverandering gebruikt voor de theatrale transformatie. Soms vindt crossdressing plaats als onderdeel van een spel, denk bijvoorbeeld aan typetjes die André van Duin (als Loes) of Paul Haenen (als Margreet Dolman) naspelen. In andere gevallen gaat het echt om het veranderen van de identiteit.

Vormen van crossdressing

Er zijn verschillende vormen van crossdressing:

  • Recreatief, zoals travestieshows. Denk hierbij aan dragqueens en dragkings of imitatie van beroemdheden.
  • Om het gender uit te drukken, zoals door transgenders. Het kan ook onderdeel zijn van een therapeutische transitie naar het andere geslacht.
  • Voor seksuele opwinding en/of genot.
  • Het overschrijden van stijlnormen om andere aspecten van de identiteit te tonen of te verbergen.

Wat zegt de Tora over crossdressing?

In de Tora staan twee mitswot die crossdressing verbieden. Een vrouw zal geen mannenkleding dragen en een man geen vrouwenkleding. G’d beschouwt dit als een gruweldaad. Het kan immers leiden tot gemengd gedrag en dat is een zonde. De Joodse wijsgeer Maimonides wijst erop dat crossdressing voorkwam bij heidense culturen en moet daarom door het Joodse volk vermeden worden. Het verbod geldt niet alleen voor kleding maar ook het gebruik van cosmetica.

Welke kleding is verboden?

Joodse mannen mogen geen typische vrouwenkleding dragen en vice versa. Unisexkleding mogen Joodse mannen en vrouwen wel dragen. Het is echter verboden voor Joodse vrouwen om kleding te dragen die een typisch mannelijke stijl hebben en vice versa. Joden mogen ook niet een enkel kledingstuk dragen dat tot het andere geslacht behoort, terwijl de rest van de kleding wel voldoet aan de eisen. Er is een verschil van mening of Joodse vrouwen een mannenkleedstuk mogen dragen om zich te beschermen tegen de kou. Joodse acteurs mogen in principe niet aan crossdressing doen, maar daar verschillen de meningen over onder de Joodse autoriteiten.

Omdat kledingstijlen per gebied en per tijd verschillen dan kan de Halacha (Joodse wet) toestaan dat Joodse mannen en vrouwen dezelfde kleren dragen. Zo kunnen Joodse vrouwen tegenwoordig ook lange broeken dragen alhoewel dat vaak gezien wordt als onbescheiden en daarom komt het binnen de orthodoxe Joodse gemeenschap niet voor. Maar een lange broek is altijd nog beter dan een minirok.

Joodse vrouwen mogen geen gebedsriemen (tefillien) dragen zoals Joodse mannen dat doen. Er zijn in de Joodse geschiedenis evenwel uitzonderingen te noemen waarbij vrouwen ook tefillien droegen. Het gaat bijvoorbeeld om de dochter van Koning Saul, prinses Michal. Daar was kritiek op. Maar er zijn rabbijnen die zeggen dat ze tefillien droeg omdat ze extreem vroom was en een prinses was en later koningin werd. Volgens de Kabbala wist Michal bovendien dat ze in een vorig leven een mannelijke ziel was en dat ze om die reden gebedsriemen droeg. Dit verklaart ook waarom ze geen kinderen kon krijgen. Bij liberaal Joodse vrouwen zie je in de moderne tijd dat een aantal van hen ook gebedsriemen dragen.

Wat betreft gebedskleden (tallitot) geldt een iets ander verhaal. De heersende gewoonte is dat vrouwen geen tallitot dragen omdat het een mannelijk kledingstuk is. Rabbi Moshe Feinstein zegt echter dat vrouwen toch een talliet mogen dragen als ze dat willen. Het moet dan wel een vrouwelijke talliet zijn en geen mannelijke. Maar de vraag blijft: waarom zou een vrouw een talliet willen dragen als de Tora haar niet aanmoedigt om dat te doen?

Tot slot is opvallend dat Joodse vrouwen geen wapen mogen dragen omdat gevechtseenheden alleen voor Joodse mannen openstaan. Hierbij moet aangetekend worden dat in het Israëlische leger Joodse vrouwen wel lange broeken en wapens dragen.

Joden mogen ook niet aan crossdressing doen tijdens Poeriem

Tijdens het Joodse Poeriem feest waarbij Joden zich verkleden mogen volgens de meeste Joodse autoriteiten Joodse mannen en vrouwen ook niet aan crossdressing doen. Het wordt namelijke gezien als “goddeloos”. Bovendien geldt ook tijdens Poeriem dat Joden bescheiden moeten blijven.

Joodse mannen en lichamelijke verzorging

Joodse mannen mogen zich niet opmaken zoals vrouwen dat doen. Dit betekent dat mannen geen make-up mogen gebruiken. Zij mogen ook geen haren wegscheren op benen, onder hun armen of andere lichaamsdelen. Er is verschil van mening of Joodse mannen hun baard mogen scheren. Joodse mannen mogen ook hun haren niet verven zoals vrouwen dat vaak doen om grijze haren tegen te gaan. Dit mag alleen als dit noodzakelijk is om een partner te vinden of een geschikte baan.

 

 

 

Boekrecensie: Geschiedenis van de Joden in Nederland – Blom

In 1995 verscheen bij uitgeverij Olympus een overzichtswerk dat de totale geschiedenis van de Joden in Nederland omvat. Het boek “Geschiedenis van de Joden in Nederland” is geschreven door tien gerenommeerde auteurs die elk een periode voor hun rekening namen vanaf de Middeleeuwen tot de moderne tijd. Centraal in het boek staan lot en werkzaamheid van een Joodse minderheid in het spanningsveld van behoud van eigen cultuur versus integratie in de Nederlandse maatschappij. Over het algemeen was de samenwerking tussen Joden en niet-Joden vruchtbaar te noemen, al waren er wel spanningen met als absoluut dieptepunt de Tweede Wereldoorlog. Joden hebben een belangrijke bijdrage geleverd aan de Nederlandse samenleving op cultureel, economisch en wetenschappelijk gebied.

Gegevens van het boek

  • Titel: Geschiedenis van de Joden in Nederland
  • Auteurs: J.C.H. Blom, F.C. Brasz, J.J. Cahen, R.G. Fuks-Mansfeld, J.I. Israël, Y. Kaplan, P. Romijn, I. Schöffer, B.M.J. Speet en D.M. Swetschinski
  • Uitgeverij: Olympus
  • Jaar: 1995, 2004 (tweede druk)
  • ISBN: 90 254 2830 4

 

Behoefte aan overzichtswerk

Volgens de onder auspiciën van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen werkzame Commissie voor de Geschiedenis en Cultuur van de Joden in Nederland bestaat er een behoefte aan een overzichtswerk van de geschiedenis van de Joden in Nederland. Er waren al eerder overzichten maar die zijn verouderd.

Moeilijkheden bij het samenstellen van het boek

De schrijvers van het boek stuitten bij het samenstellen ervan op een aantal moeilijkheden.

Tijdsbepaling

Ten eerste is de tijdsbepaling enigszins vaag. Dat geldt vooral voor de beginperiode omdat niet bekend is sinds wanneer precies Joden zich voor het eerst in Nederland hebben gevestigd, desnoods bij een vluchtig bezoek van net over de grenzen. Ook waren Joden vaak bekeerlingen of schijnbekeerden tot het christendom in de tiende eeuw. Pas voor de veertiende eeuw is er zekerheid dat Joden zich in het noorden vertoonden.

Begrenzing

Ten tweede is de begrenzing van Nederland problematisch. De huidige grenzen zijn anders dan de grenzen van voor 1839 die vager omlijnd waren. Daarom gebruiken de auteurs niet alleen de term ‘Nederland’ maar ook ‘Lage Landen’.

Joden

Ten derde levert de term ‘Joden’ moeilijkheden op. Voor de zeventiende en achttiende eeuw valt dit nog mee omdat alle Joden een aparte ‘natie’ vormden met eenzelfde geloof. In de periode daarvoor is het lastiger vast te stellen omdat zij zich alleen in Nederland konden vestigen als zij zich tot het christendom bekeerden. Formeel waren het geen Joden meer, maar buitenstaanders zagen hen nog wel als Joden. Nog lastiger werd het toen de Joden in de Bataafse Republiek in 1796 wettelijk gelijkgesteld werden aan niet-Joden. Joden hoefden zich niet meer te verbinden met één van de twee Joodse kerkgenootschappen zodat het lastig was te bepalen of ze Joods waren. In het boek spreekt men toch nog over Joden als deze buitenkerkelijken zich toch nog Joods voelden of wanneer de niet-Joodse omgeving hen als Joden beschouwde. Het ging en gaat immers niet alleen om religieuze en kerkelijke kenmerken maar ook om culturele en sociale die in de verhoudingen en betrekkingen met niet-Joden een rol bleven spelen. Dus het boek is niet alleen religieus-historisch van aard maar ook cultuurhistorisch waarbij derhalve ook politieke, sociale en economische aspecten aan bod komen. Hierbij spelen termen als assimilatie, acculturatie en integratie een belangrijke rol.

Essentieel bij het schrijven van dit boek is het streven naar het weergeven van een veronderstelde historische werkelijkheid die aan de bronnen en literatuur op kritische wijze wordt ontleend en naar een vorm van bewijsvoering en redenering die een intersubjectieve controle mogelijk maakt.

Een uitgebreid, overzichtelijk boek

De schrijvers en met name de redactie zijn erin geslaagd om een goed, uitgebreid overzicht te geven van het Joodse leven in Nederland. In het boek wordt goed de verhouding tussen de Joodse en niet-Joodse bevolkingsgroep weergegeven. Het gaat hierbij om zowel positieve als negatieve betrekkingen. Je merkt bij het lezen dat de Joden weliswaar lange tijd een aparte natie vormen binnen de Nederlandse samenleving maar dat het integreren gaandeweg steeds beter gaat. Integratie betekent echter niet een afname van antisemitisme. Want dat is ook in het relatief tolerante Nederland een steeds terugkerend verschijnsel. In de periode 1870-1940 wordt gesproken over Joodse Nederlanders, Nederlandse Joden en Joden in Nederland waarbij assimilatie, integratie en antisemitisme een centrale rol spelen.

Joodse bril

Hoewel de nadruk in het boek ligt op de Joodse gemeenschap in Nederland wordt ook een goed beeld geschetst van de niet-Joodse samenleving. Feitelijk leest de lezer over de Nederlandse maatschappij door een Joodse bril en dat levert een uniek beeld op van Nederland.

Notenapparaat

Het boek kent per hoofdstuk een uitgebreid notenapparaat met waardevolle informatie waaruit blijkt dat heel veel bronnen zijn geraadpleegd wat ook terugkomt in het overzicht van de bibliografieën. Het boek wordt afgesloten met een register van persoonsnamen van Joden en niet-Joden die in het boek voorkomen. Het boek is op verschillende plekken opgesierd met tekeningen en foto’s. Deze worden vergezeld van begeleidende teksten.

Al met al is het een zeer lezenswaardig boek dat veel inzicht geeft over de Joodse gemeenschap in Nederland.